***.*** ... گنجینه ... فشارکی ... ها ***.***

****.**** بنام خدا * پایگاه جامع اطلاع رسانی موضوعات عمومی و تخصصی زیر : ****.****

***.*** ... گنجینه ... فشارکی ... ها ***.***

****.**** بنام خدا * پایگاه جامع اطلاع رسانی موضوعات عمومی و تخصصی زیر : ****.****

***.*** ... گنجینه ... فشارکی ... ها ***.***

# با : سلام و تهیت # و # خوشامدگویی #
***برای یافتن مطالب مورد نظر: داخل "طبقه بندی موضوعی " یا " کلمات کلیدی" شوید.
***این پایگاه : بصورت مستمر درحال بارگزاری اطلاعات می باشد.
***مطالب خود را : جهت بارگزاری ارسال بفرمایید .-- موفق باشید --

طبقه بندی موضوعی
آخرین مطالب

پش نویس گزارش 40 ساله روستاها وعشایر- بخش4

يكشنبه, ۲۵ شهریور ۱۳۹۷، ۰۷:۳۳ ق.ظ


زیرساخت نهادی و انسانی

ایجاد نهادهای خدمت رسان

از دستاوردهای مهم انقلاب اسلامی در راستای بهبود شرایط روستاهای کشور و ساماندهی وضعیت زندگی عشایر ایجاد نهادهای خدمت‌رسان بوده است که در طول این چهل سال هرکدام به واسطه رسالت‌ها، اهداف و وظایف تعریف شده گام‌هایی بسیار ارزنده در راستای ارتقاء سطح کمی و کیفی روستاها و عشایر برداشته اند. در ادامه برخی از این نهادها معرفی می‌گردند.

بنیاد مسکن انقلاب اسلامی[1]

بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تاریخ 21 فروردین سال 1358 به فرمان حضرت امام خمینی(ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی‌ایران به منظور تأمین مسکن محرومان و متولی توسعه و عمران روستاهای کشور و ساخت واحدهای مسکونی شهرها در چارچوب سیاست‌ها و برنامه‌های دولت جمهوری اسلامی‌ایران تشکیل گردیده است.

 بنیاد مسکن انقلاب اسلامی‌ یک دفتر مرکزی در پایتخت (تهران) و 31 شعبه در مراکز استانها و بیش از 278 شعبه فرعی در سطح شهرستانهای کشور دارد. به علاوه هفت سازمان اجرایی نیز عملا به منظور انجام مسئولیت ویژه بنیاد مسکن در رابطه با توسعه مسکن در شهرها و روستاها و اقشار کم‌درآمد و بازسازی  مناطق آسیب‌دیده از سوانح عهده‌دار وظایف مربوط می‌باشند.

 اهداف بنیاد مسکن انقلاب اسلامی‌ طبق اساسنامه و قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی عبارتند از: ‌

- مطالعه و بررسی در زمینه تشخیص و تعیین نیازمندی‌های مسکن محرومان اعم از روستایی و شهری و فراهم آوردن موجبات اجرای آن با  مشارکت، همکاری و خودیاری مردم و دستگاههای مختلف

- تهیه طرح مجتمع‌های زیستی و واحدهای مسکونی ارزانقیمت و اجرای آنها به طور مستقیم یا با مشارکت مردم و همکاری دستگاههای ذیربط در روستاها و شهرها

- تهیه زمین مورد نیاز طرح‌ها و پروژه‌های بنیاد و آماده سازی آنها

-کمک در جهت تأمین مصالح ساختمانی کشور از طریق تهیه، تولید و توزیع

- تهیه طرح‌های‌هادی و اصلاح معابر در روستاها با هماهنگی دستگاههای ذیربط و اجرای آن با مشارکت مردم از محل اعتبارات مصوب واگذاری دولت

- تهیه و ارایه طرح‌های لازم برای بازسازی مناطق آسیب‌دیده در اثر جنگ، سیل، زلزله و سایر سوانح طبیعی و اجرای آنها با مشارکت مردم و هماهنگی با سازمان‌ها و دستگاه‌های ذیربط

- مطالعه و برنامه ریزی و اجرای مصوبه دولت مبنی بر ساخت دو میلیون واحد مسکونی روستایی طی دو برنامه پنج ساله توسعه کشور (ساخت سالانه 200 هزار واحد مسکونی روستایی

نقش بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در محرومیت زدایی از مناطق محروم:

افزایش تولید مسکن در هر جامعه نه فقط نشان دهنده رشد اقتصادی است، بلکه در تأمین نیازهای اجتماعی افراد نقش مؤثری را ایفا می‌کند. بر این اساس بخش مسکن به عنوان یکی از فصول اساسی و اولویت دار برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر کشور در نظر گرفته شده است.

 از طرف دیگر روستاها مرکز تولیدات کشاورزی، دامی و صنایع دستی کشور محسوب می‌شوند که سهم عمده‌ای را در تولیدات سایر بخش‌ها و اشتغال بر عهده دارند. با این وجود در صورت کم توجهی به شرایط زندگی در این مناطق، ضمن تشدید روند مهاجرت به شهرها تعادل‌های اجتماعی، کالبدی و اقتصادی منطقه‌ای نیز با مشکلات زیادی روبرو خواهد شد.

همچنین در مناطق روستایی به علت کم بودن درآمد روستاییان و نبود مازاد اقتصادی، بهسازی سکونتگاه‌های روستایی به خصوص در مناطق کمتر توسعه یافته به کُندی انجام می‌شود. بر این مبنا در صورت وقوع حوادث طبیعی، زیان بسیاری به ساکنان این مناطق وارد خواهد شد. در این خصوص، وظیفه دولت در حمایت از بهسازی مساکن روستایی اهمیت فراوانی دارد.

سرمایه گذاری دولت در روستاها با تخصیص بودجه و اعتباردهی به مناطق روستایی، سبب توانمندی جوامع روستایی می‌شود، توانمندسازی اقتصادی، از جمله اعطای اعتبارات به جوامع روستایی باعث می‌شود تا بتوان فقر اقتصادی و در پی آن فقر فرهنگی و اجتماعی را از چهره روستاها زدود.

مسکن روستایی محلی برای زندگی، کار و تولید:

از دیدگاه اقتصادی مسکن روستایی بر سرمایه گذاری، تولید و اشتغال روستا اثرگذار است. پیشینه مشارکت روستاییان در ساخت مسکن و وجود نیروی کار ساده و نیمه ماهر و دسترسی به زمین ارزان، امکان ساخت مسکن را به صورت تدریجی و با هزینه کم فراهم می کند.

ایجاد اشتغال پایدار، افزایش بهره وری شاغلان از طریق آموزش و بهبود مهارت‌ها و در نهایت افزایش تولید در روستا به افزایش درآمد واقعی خانوار و کاهش فقر می انجامد.

علاوه بر این بخش ساختمان و مسکن در اقتصاد روستا، پس از کشاورزی بیشترین سهم را از شاغلان در زیربخش‌های اشتغال روستایی داشته است.

لذا تقویت و توسعه بخش مسکن روستایی باعث بهبود ارتقای کیفیت زندگی، ایجاد اشتغال پایدار، توسعه روستا و تنوع بخشیدن به اقتصاد روستا، افزایش درآمدها و کاهش فقر و در نتیجه محرومیت زدایی شده است.

فعالیتهای عمده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی:

رسیدگی به محرومین و مستضعفین، توسعه عدالت اجتماعی، بستر سازی برای سازندگی کشور از جمله نکات اساسی است که گستره این ماموریت از جانب امام خمینی (ره)  بر عهده این نهاد مقدس گذاشته شد. مهمترین وظایف بنیاد مسکن در بخشهای مختلف به شرح زیر می باشد:

- بخش عمران روستایی

 - بخش معاونت بازسازی و مسکن روستایی

- معاونت مسکن شهری

 - شرکتهای تابعه

·        فعالیتهای بخش عمران روستایی شامل:

تهیه و اجرای طرح هادی روستایی، صدور اسناد مالکیت املاک روستایی، طرح بهسازی بافت با ارزش روستایی، طرح ساماندهی کالبدی سکونتگاههای روستایی، تملک و واگذاری زمین های روستایی، خدمات فنی صدور پروانه ساختمان روستایی، طرح تعیین محدوده روستا و طرح بهسازی روستاهای نمونه

ü      تهیه و اجرای طرح هادی روستایی

 طرحی است که به منظور هدایت وضعیت فیزیکی روستا، ایجاد زمینه برای توسعه و عمران روستاها، ارائه تسهیلات لازم برای بهبود مسکن روستائیان، تامین عادلانه امکانات از طریق پیش بینی زمین برای عملکردهای مختلف از قبیل مسکونی، تجاری و کشاورزی و نیز سایر نیازمندی‌های عمومی روستایی

ü      صدور اسناد مالکیت املاک روستایی             

صدور اسناد مالکیت فعالیتی حقوقی و فنی برای تهیه و تنظیم مدارک و نقشه‌های لازم برای صدور اسناد مالکیت اماکن روستایی در روستاهای بالای بیست خانوار است که با هدف ساماندهی نظام مالکیت اراضی واقع در بافت مسکونی روستاها، امکان بهره‌گیری روستائیان از تسهیلات بانکی، افزایش ارزش حقوقی و اقتصادی املاک روستایی صورت می گیرد.

ü      صدور اسناد مالکیت اماکن شهری 

صدور سند مالکیت برای واحدهای مسکونی و املاک شهری در شهرهای زیر 25 هزار نفر جمعیت است که با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور انجام می‌گیرد.

ü      طرح بهسازی بافت با ارزش روستایی 

طرحی است برای شناسایی و ارتقای فضاهای با ارزش روستایی به منظور حفاظت، احیاء، مرمت بافت و کالبد واجد ارزش در روستا، حفاظت و احیای ارزش‌های فرهنگی، تاریخی، کالبدی- فضایی، معماری و منظر روستایی و معرفی این ارزش ها در سطوح ملی و فراملی به ویژه در زمینه توسعه گردشگری.

ü      طرح ساماندهی کالبدی سکونتگاه‌های روستایی

این طرح به منظور توسعه هماهنگ و موزون فعالیت‌های کشاورزی، صنعتی و خدماتی از طریق توزیع مناسب جمعیت و فعالیت و استقرار بهینه خدمات در محیط‌های روستایی هماهنگ با نظام شهری، ساماندهی فضایی سکونتگاه‌های روستایی و ساماندهی مناسب تاسیسات و خدمات رفاهی

ü       تملک و واگذاری زمین‌های روستایی

تملک و واگذاری زمین فعالیت حقوقی و فنی است برای انتخاب زمین‌های مناسب برای تملک قانونی، واگذاری زمین‌ها به متقاضیان واجد شرایط با هدف تامین زمین‌های لازم به منظور عمران و نوسازی روستاها و هدایت توسعه کالبدی روستاها

ü      خدمات فنی صدور پروانه ساختمان روستایی

طرحی است برای ارائه خدمات فنی و مهندسی در صدور پروانه ساختمان‌های روستایی بر اساس ضوابط، مقررات فنی، طرح هادی مصوب و نظارت بر اجرای ساختمان‌های روستایی با هدف جلوگیری از ساخت و ساز غیراصولی و غیرمجاز در روستا، افزایش کیفیت ساخت و سازهای روستایی و دسترسی روستاییان به خدمات فنی و مهندسی

ü      طرح بهسازی روستاهای نمونه

طرحی است که تمامی پروژه‌های عمرانی مورد نیاز روستا را شامل می‌شود و مجموعه اقدامات اجرایی در روستاهای نمونه است که بر مبنای سند توسعه روستا (طرح هادی) صورت می‌گیرد و اهداف آن توسعه و ترویچ فعالیت بهسازی روستایی، توسعه اشتغال و معیشت روستاییان می باشد.

ü      طرح بهسازی روستاهای هدف گردشگری

طرحی برای ساماندهی نظام فعالیت و اسکان و نیز پیش بینی امکانات و خدمات مورد نیاز برای توسعه گردشگری است که در روستاهای منتخب با عنوان روستاهای هدف گردشگری تهیه و اجرا می گردد.  

فعالیتهای معاونت بازسازی و بهسازی مسکن روستایی:

طرح ویژه بهسازی و نوسازی (مقاوم سازی) مسکن روستایی، طرح نظام فنی روستایی، بازسازی و طرح جامع مسکن روستایی

ü      طرح ویژه بهسازی و نوسازی مسکن روستایی

مسکن روستایی به عنوان محل فعل و انفعالات حیات اقتصادی روستا، نمود معین و کالبد قابل مشاهده روستا را متجلی می سازد و بستر و عنصر بسیار مهم حیات اقتصادی و هویت یابی فرهنگی ایفای نقش می کند.

 با توجه به بهسازی مسکن روستایی، بنیاد مسکن طرح ویژه مسکن روستایی (مقاوم سازی 2 میلیون واحد مسکونی روستایی) را با عنوان طرح جامع بهسازی مسکن روستایی تهیه نمود. این طرح با تغییر در ساختمان‌های بی دوام به بناهای بادوام، طی یک دوره مشخص 10 ساله و ساخت 2 میلیون واحد روستایی برنامه ریزی شده است.

اهداف طرح ویژه بهسازی و نوسازی مسکن روستایی شامل: احداث مسکن مقاوم و بادوام روستایی، حفظ هویت معماری بومی مسکن روستایی، تامین مسکن متناسب با نیاز روستایی و جنبه زیباشناسانه سیمای روستا، احداث مسکن سبز روستایی، احداث مسکن مقاوم و بادوام، تغییر فضای روستا از محیطی غیربهداشتی به فضایی شاداب و زیبا به منظور جلوگیری از مهاجرت، تطبیق کالبد مسکن روستایی با زندگی امروزی، ترویج فرهنگ بیمه و ایجاد زمینه های لازم برای تحت پوشش بیمه قراردادن واحدهای مسکونی روستایی، تلاش در بهینه سازی مصرف انرژس در مسکن روستایی، ایجاد تحرک در چرخه تولید مسکن روستایی.

ü       طرح جامع مسکن روستایی

این طرح سندی است ملی که چشم انداز بخش مسکن را در سال‌های آینده ترسیم می‌نماید. هدف از تدوین طرح جامع مسکن روستایی، ایجاد سند راهبردی اجرایی به منظور تامین مسکن متناسب با نیازهای کالبدی، اقتصادی و فرهنگی روستائیان است که در بستر اکولوژیکی خود همسو با توسعه پایدار محیطی می باشد.

ü      بازسازی مسکن روستایی          

سوانح طبیعی مانند سیل، طوفان، رانش زمین و زلزله بسیاری از سکونتگاه‌های ایران به ویژه مناطق روستایی را تهدید می کند و با توجه به وظایف قانونی بنیاد مسکن در زمینه بازسازی و نوسازی سکونتگاه‌های آسیب پذیر، پس از وقوع سانحه، بازسازی این مناطق در دستور کار این نهاد قرار گرفته است. مراحل بازسازی شامل اقدام‌های مقدماتی، برنامه ریزی، تهیه طرح‌های کالبدی، آواربرداری، تامین توزیع تسهیلات بانکی، تهیه و توزیع مصالح ساختمانی می‌باشد که با هدف بازسازی و نوسازی واحدهای مسکونی و تجاری شهرها و روستاها متناسب با ظرفیت‌ها ، قابلیت‌ها به منظور احیای کالبد شهرها و روستاها، به کارگیری فنآوری‌های نوین ساختمان در فرآیند بازسازی و روستاهای آسیب دیده صورت می‌گیرد.

ü      طرح نظام فنی روستایی

مصونیت و امنیت روستاییان به وجود واحدهای مسکونی مقاوم و امن در مقابل حوادث و بلایای طبیعی بستگی دارد. این طرح برای گسترش و اجرای مقررات ملی ساختمان در ساخت و سازها در سطح روستاهای کشور، جلوگیری از ساخت و سازهای بی رویه و غیر اصولی در سطح روستاها، ترویج استفاده از مصالح بومی و استاندارد، طراحی و تهیه نقشه های اجرایی و نظارت فنی بر ساخت و سازهای روستایی دنبال می‌شود. با راه اندازی این طرح، از سال 1384 تا 1392 بیش از 1700000 واحد مسکن روستایی با رعایت اصول فنی و مقررات ملی ساختمان احداث شده اند.

فعالیتهای معاونت مسکن شهری

 مسئولیت برنامه‌ریزی، تامین زمین و انجام مطالعه‌ها و تهیه طرح‌های لازم برای احداث پروژه‌های مسکن برای افراد کم درآمد، تامین منابع اعتباری اعم از تسهیلات بانکی و منابعی از بنیاد مسکن و کمک‌های دولتی به حساب 100، مدیریت ساخت مسکن مهر در شهرهای زیر 25 هزار نفر، ساخت و طراحی ساختمان های اداری و رفاهی، بر عهده این معاونت است.

ü      مسکن مهر                       

یکی از مهم ترین طرح های عمرانی برای تامین مسکن در کشور طرح مسکن مهر است که بخشی از آن در شهرهای زیر 25 هزار نفر و با مسئولیت بنیاد مسکن انجام گرفته است. در این طرح تامین زمین به صورت اجاره بلند‌مدت و ارزان‌قیمت با هدف حذف بهای زمین از قیمت تمام شده واحد مسکونی، ثبت نام از متقاضیان دارای شرایط (متاهل، فاقد مسکن، استفاده نکردن از کمک‌های دولت برای خرید مسکن، حداقل 5 سال سکونت در محل مورد تقاضا برای مسکن) و ساماندهی آن، پرداخت تسهیلات با نرخ سود یارانه‌ای (سود کم) از طریق بانکهای عامل، واگذاری واحدهای احداثی و صدور اسناد اعیانی به نام مالکان صورت پذیرفته است.

انجمن خیرین مسکن ساز

بی سرپناهی منشاء رنج هر خانواده و بسیاری از آفات زیان بار جامعه بشری است. اقدام همه جانبه دولت وافراد خیّر ونیکوکار درجهت رفع مشکل مسکن نیازمندان بطور مسلم چهره فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جامعه را تغییر خواهد داد.

با افتتاح حساب 100 حضرت امام خمینی(ره) درجمهوری اسلامی ایران سنگ زیربنای رفع معضل مسکن در کشور نهاده شد.

درادامه و استمرار این اقدام تاریخی به منظور جلب مشارکت مردم وتسریع برای تحقق هدف مقدس حساب 100 حضرت امام خمینی(ره) انجمن خیرین مسکن ساز ایران درسال 1383 تأسیس و ذیل شماره 16684 به ثبت رسیده است.

این انجمن هم اکنون با مساعدت بنیاد مسکن در مرکز 30 استان کشور و 92 شهرستان به صورت انجمن، شعبه و دفتر نمایندگی با همت خیرین محترم مسکن ساز درحال فعالیت می‌باشد.

کمیته امداد امام خمینی (ره)[2]

کمیته امداد امام(ره) از جمله اولین نهادهایی است که پس از گذشت مدت کوتاهی از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در ۱۴ اسفند ۱۳۵۷ توسط رهبر فقید انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(ره) با هدف ساماندهی و رسیدگی به وضعیت معیشت امور محرومان و نیازمندان کشور تأسیس شد.

با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی توجه به رفع مشکلات فراوان اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی طبقات محروم جامعه و پیش بینی برنامه های مورد نیاز برای توانمندسازی و رفع نیازهای اقشار محروم مورد توجه ویژه دولتمردان قرار گرفت به گونه ای که لزوم حمایت و دستگیری از نیازمندان و محرومان جامعه در صدر برنامه‌های نظام تازه تأسیس جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و ۲۲ روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی، کمیته امداد امام(ره) با صدور حکمی از سوی امام خمینی(ره‌) برای مدت نامحدود و به منظور  حمایت و رسیدگی به محرومان و مستضعفان و خودکفا نمودن آنان‌ تأسیس شد.

آغاز و استمرار فعالیت کمیته امداد امام(ره) با تمرکز بر امدادرسانی و حمایت از افراد و خانواده‌های نیازمند با رعایت کرامت انسانی و عزت نفس آنان، حمایت هدفمند از ایشان و ترویج فرهنگ کار میان افراد و خانواده‌های تحت پوشش، تلاش برای پیشگیری از تولید نظام یافته فقر در کشور، کمک به بهبود فضای کسب و کار و اشتغال پایدار اقشار نیازمند، ارایه خدمات اجتماعی و حمایتی در جهت توانمندسازی نیازمندان شامل توسعه پوشش بیمه اجتماعی، فراگیر نمودن بیمه درمان و ارتقای کم و کیفی خدمات حمایتی پایه اعم از مسکن، آموزش و معیشت نیازمندان، ترویج فرهنگ انفاق و ایثار و نیکوکاری و نشر سنت‌های حسنه اسلامی و در نهایت تلاش مستمر برای مردمی شدن فعالیت‌های مربوط به انجام حمایت‌های مادی و معنوی از محرومان صورت گرفته است.

شیوه اداره کمیته امداد امام(ره) در روزهای آغازین به صورت شورایی بود و یک نفر به عنوان سرپرست، مسئولیت امور اجرایی این نهاد را بر عهده داشت. در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۶۶ و پس از گذشت حدود ۱۰ سال از فعالیت این نهاد انقلابی اولین اساسنامه کمیته امداد امام(ره) به منظور ایجاد تشکیلات مناسب و برنامه‌ریزی و تمشیت بهتر امور تهیه و توسط بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) توشیح گردید و سرلوحه فعالیت امدادگران این نهاد قرار گرفت.

تلاش در تحقق و بررسی و شناخت انواع محرومیت‌های مادی و معنوی افراد و خانواده‌های محروم و اقدام به رفع آنها، پرداخت مستمری به افراد محروم، اعطای وام به خانواده‌های محروم جهت خودکفا شدن، درمان، کمک به تعمیر مسکن، تحصیل، ازدواج و جهیزیه در حد توان، ایجاد بیمارستان، درمانگاه و داروخانه جهت درمان افراد بی بضاعت و تهیه وسایل آموزشی و انجام خدمات فرهنگی و کمک‌های آموزشی از جمله وظایفی بود که طبق اساسنامه، بر عهده کمیته امداد قرار داشت.

در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۸۰ با اذن مقام معظم رهبری بازنگری در اساسنامه کمیته امداد با توجه به تغییر و تحولات روز انجام و پس از توشیح رهبر معظم انقلاب در دستور کار قرار گرفت.

بررسی و ارائه پیشنهاد خط مشی‌ها، سیاست‌های اجرایی، طرح‌ها، برنامه‌ها و روش‌های مناسب برای رفع محرومیت‌های نیازمندان در ابعاد مختلف، حمایت موردی از افراد و خانواده‌های نیازمند در برابر مشکلات ناشی از بروز حوادث و بلایای طبیعی و غیرطبیعی، ارائه خدمات مشاوره و مددکاریو حمایت‌های لازم حقوقی و قضایی به افراد و خانواده‌های نیازمند و تمهیدات لازم به منظور احیای فرهنگ انفاق و ایثار، نشر سنت‌های حسنه اسلامی و جلب و هدایت امکانات و کمک‌های مردمی و دولتی و غیر دولتی جهت حمایت از افراد و خانواده‌های نیازمند نیز به وظایف پیشین کمیته امداد طبق اساسنامه جدید، اضافه گردید.

پس از سید رضا نیری که حدود ۲۷ سال و تا پایان سال ۱۳۸۵ عضو شورای مرکزی و سرپرست کمیته امداد بود، در این سال با حکم مقام معظم رهبری حسین انواری مسئولیت سرپرستی کمیته امداد را بر عهده گرفت و تا ابتدای سال ۱۳۹۴ در این مسئولیت باقی ماند.

پس از تأیید اساسنامه جدید، مهندس سید پرویز فتاح به عنوان اولین رئیس کمیته امداد امام (ره) توسط مقام معظم رهبری منصوب گردید.

ارائه تسهیلات قرض‌الحسنه به نیازمندان در چهارچوب ضوابط مصوب هیأت امنای کمیته امداد امام (ره) از طریق ایجاد صندوق قرض‌الحسنه با جذب سپرده‌های مردمی، بهره‌گیری از امکانات سایر صندوق‌های قرض‌الحسنه، بهره‌گیری از قرض‌الحسنه و تسهیلات بانک‌ها و مراکز دولتی و استفاده از سایر ظرفیت‌های قانونی، ارائه خدمات فرهنگی به افراد و خانواده‌های نیازمند و ارتقاء باورهای دینی و سبک زندگی اسلامی آنان از طریق فعالیت‌های آموزشی، تربیتی با بهره‌گیری از ظرفیت حوزه‌های علمیه و دیگر مراکز فرهنگی،  ایجاد سازوکار قانونی به منظور هماهنگی و ساماندهی نظارت بر حسن عمل مؤسسات خیریه رسمی مرتبط با فعالیت‌های امداد امام به سرفصل وظایف امداد امام (ره) اضافه گردید.

جهادسازندگی[3]

جهادسازندگی با محوریت محرومیت ‌زدایی در کشور و آبادانی خرابی‌های رژیم گذشته به فرمان امام خمینی (ره) در ۲۷ خرداد ماه ۱۳۵۸ تشکیل شد و یکی از رخدادهای مهم انقلاب اسلامی محسوب می‌شود که شکل‌گیری و روند حرکت آن توانست دستاوردها و توفیقات فراوانی را عاید نظام اسلامی ایران کند.

 خرد و اندیشه والای بنیانگذار جمهوری اسلامی در تأسیس جهادسازندگی از آنجا بیشتر واقع و روشن می‌شود که این نهاد مردمی و برخاسته از بطن و متن انقلاب اسلامی با داشتن کم‌ترین اتکاء به دولت و در پی بهره گرفتن از روحیه‌ای معنوی و ارزشی و الهی  و جهادی توانست در تمامی صحنه‌ها و عرصه‌های انقلاب در طول ۸ سال دفاع مقدس و در دوران‌های بازسازی و سازندگی کشور پیشگام و پیش آهنگ سایر دستگاه‌ها و سازمان‌ها باشد و هر روز با قبول مسئولیت‌ها و وظایف خطیر و متعدد به وزارتخانه‌ای گسترده و با تعدد وظایف بسیار در مقایسه با سایر دستگاه ها و وزارتخانه‌ها تبدیل شود و نقش مهمی را در نظام اجرایی کشور به دست گیرد و عهده‌دار وظایفی چون عمران و آبادانی روستاها، وظیفه‌مندی تامین و تولید فرآورده‌های پروتئینی و غذایی (امور دام و شیلات)، فعالیت در عرصه وسیع منابع طبیعی، آبخیزداری و آبخوانداری، آموزش و تحقیقات، ترویج و مشارکت مردمی در بسیج نیروهای مردمی در امر تولید و سازندگی و... باشد.

الف) اهداف:

- ابلاغ پیام روح بخش انقلاب اسلامی به اقصی نقاط دور افتاده و محروم روستایی کشور

- محرومیت‌زدایی و ارائه خدمات عمرانی، رفاهی، بهداشتی و آموزشی به روستاییان و عشایر

- فراهم آوردن زمینه‌های حضور و مشارکت گسترده روستاییان در عرصه تولید و سازندگی

- اولویت دادن به روستا به عنوان پایگاه تولید و کشاورزی و خودکفایی غذایی در کشور

- حرکت به سوی استقلال و خودکفایی کشور از طریق توسعه کشاورزی، دامداری، صنایع روستایی با همکاری سایر دستگاههای اجرایی و جلب مشارکت اقشار مختلف مردم

ب) وظایف و مسئولیت‌ها:

جهادسازندگی با وظیفه محوری محرومیت‌زدایی و عمران و آبادانی روستاهای کشور فعالیت خود را آغاز کرد. جهادگران پرشور و نشاط و انقلابی در سایه ایمان و تعهد و توکل به خداوند متعال توانستند در این مسئولیت های خطیر موفق شوند، جهادسازندگی در جنگ نیز با قبول مسئولیت‌های متعدد چون ارائه خدمات فنی و مهندسی و ساخت سنگر، خاکریز و پل و ... در خطوط مقدم جبهه و جنگ شگفتی‌ساز شد وجهادگران از سوی امام راحل لقب «سنگرسازان بی سنگر»را کسب کنند و پس از اتمام جنگ جهادسازندگی با کوله باری از تجربه و انگیزه‌ای قوی‌تر پا به میدان بازسازی و سازندگی گذاشت.

جهادسازندگی که در سال ۶۲ به علت پویایی و انعطاف پذیری در مجامع تصمیم‌گیری و سیاستگذاری با تصویب مجلس شورای اسلامی به وزارتخانه تبدیل شده بود، در سال ۶۹ جهت انجام وظایف به شکل اصولی‌تر قانون تفکیک وظایف وزارتخانه‌های جهادسازندگی و کشاورزی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و برابر این قانون علاوه بر عهده‌دار بودن توسعه عمران و صنایع روستایی و بهسازی روستایی، رسیدگی به امور عشایر وظایف دیگری چون وظیفه حفظ و احیاء و گسترش و بهره‌برداری از منابع طبیعی و جنگل و مرتع و آبخیزداری و امور دام و شیلات از وزارت کشاورزی جدا و به عهده وزارت جهادسازندگی واگذار شد و این وزارتخانه عهده‌دار وظایف خطیر و متعددی به شرح زیر شد:

- بخش عمران و صنایع روستایی: آبرسانی، برق رسانی، احداث راه، بهسازی و توسعه صنایع روستایی.

- بخش منابع طبیعی: حفظ، احیاء، حمایت و بهره‌برداری از عرصه‌های جنگلی، مرتعی و بیابانی.

- بخش امور دام و شیلات: تولید و تامین فرآورده‌های دامی و پروتئینی در کشور، گوشت قرمز، گوشت سفید، تخم مرغ، شیر، ماهی و ...

- بخش آبخیزداری: توسعه آبخیزها، عملیات آبخیزداری، حفاظت از آب و خاک و بروز سیل.

- بخش ترویج و مشارکت مردمی: جلب مشارکت مردم و بسیج توانایی‌های روستاییان با آموزش و انتقال دانش فنی جدید برای افزایش کارایی روستاییان در تولید و سازندگی.

- بخش آموزش و تحقیقات: توسعه و تقویت بنیه علمی و نیروی انسانی جهادسازندگی و اجرای پروژه‌های تحقیقاتی در زمینه امور دام و منابع طبیعی.

- بخش دامپزشکی: تأمین بهداشت دام و فرآورده‌های دامی و توسعه کشتارگاه‌های صنعتی.

- بخش امور عشایر: تلاش برای ارتقا سطح زندگی و رفاه عشایر با اسکان خدمات رسانی به آنان.

- خدمات فنی و مهندسی: ساخت سد، سیلو، پل و ...

- جهادسازندگی و فعالیت‌های خارج از کشور

تشکیل وزارت جهادکشاورزی

بخش کشاورزی و توجه به توسعه و عمران روستاها پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران همواره مورد اهتمام و تأیید قانونگذاران، برنامه‌ریزان و دستگاه‌های اجرایی و محور توسعه اقتصادی و اجتماعی بوده که همین موضوع باعث تحولات وسیعی در عرصه کشاورزی و روستاها و مناطق عشایری شده است.

اما به دلیل برخی ناهماهنگی‌ها و سیاست‌ها، نظام‌ها و روش‌های ناکارا، تداخل وظایف، دوباره کاری‌ها و بروز حوادث طبیعی (نظیر خشکسالی و سیل) بخش کشاورزی در سالهای اخیر با دشواری‌هایی رو به رو بوده که مانع از رشد مطلوب این بخش شده است.

به منظور رفع این نابسامانی‌ها و نارسایی‌ها، براساس قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت مکلف شد در جهت اصلاح نظام اداری، کاهش تصدی‌های غیرضروری، ارتقای بهره‌وری و کارایی نیروی انسانی و مدیریت دستگاه‌های اجرایی، حذف موازی کارهای و تجمیع امور کشاورزی، دام، توسعه و عمران روستایی تدابیر لازم را اتخاذ کند.

در این راستا، لایحه ادغام وزارتخانه‌های جهادسازندگی و کشاورزی و تشکیل وزارت جهادکشاورزی از سوی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تهیه و پس تصویب هیات وزیران در تاریخ بیست و ششم مرداد ماه سال ۱۳۷۹ با قید یک فوریت به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد. این لایحه پس از ماه‌ها بحث و بررسی کارشناسی، سرانجام در تاریخ ۶ دی ماه سال ۱۳۷۹ به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسید و تاریخ ۱۰ دی ماه ۱۳۷۹ توسط شورای نگهبان تایید شد.

سازمان عشایر[4]

جامعه عشایری ایران در طول تاریخ پرفراز و نشیب کشور همواره نقشی انکارناپذیر را در حوزه سیاست و اقتصاد کل کشور ایفا کرده است و با توجه به نقش غیر قابل اغماض این جامعه، دولت های گذشته هیچگاه نتوانستند این قشر غیور و مولد را به حاشیه برانند؛ اما وجود ضعفهای متعدد در این دولت ها باعث شده بود که ساماندهی مناسب و قابل توجهی نیز تا بعد از انقلاب اسلامی در زمینه امور مربوط به عشایر صورت نگیرد و همه ارگان‌هایی که در این زمینه شروع به فعالیت کرده بودند نیز دچار ضعفها و کاستی هایی بودند که بدون دستیابی به نتایج مفید و قابل توجه، با دیگر ارگان‌ها جایگزین می شدند.

عشایر ایران به مثابه جامعه سوم که دارای وجوه زیستی متمایزی با دوجامعه شهری و روستایی کشور است، نه تنها در وجه درونی دارای ساختار ویژه مدیریتی و رهبری بوده بلکه از گذشته دور دولت های مرکزی و حتی حکام محلی آن‌ها نیز برای اعمال حاکمیت خود بر این جامعه، ساز و کار اداری و تشکیلاتی ویژه‌ای را تدارک می‌دیده‌اند.

با نگاهی گذرا به سابقه این موضوع، ملاحظه می شود که در یک قرن گذشته و به ویژه از اواخر دوره قاجار به بعد و به خصوص از ابتدای شکل گیری دولت مدرن در ایران، بسته به نوع نگاه و برخورد دولت‌ها با عشایر و  جایگاه سیاسی- اجتماعی و اقتصادی آن‌ها در تحولات کشور، سازمان اداری خاصی نیز برای معیشت امور عشایر در نظام تشکیلاتی کشور وجود داشته است.

به طور مثال در دوره حکومت پهلوی‌ها نخست سازمانی به منظور اجرای سیاست تخت قاپو ایجاد شده است که اجرای این سیاست را با روش‌های قهری پیگیری می‌کرد و پس از آن با تغییر سیاست ها، پیگیری سیاست اسکان با شیوه‌های غیرقهری و از طریق جذب عشایر به کانون‌هایی که از جانب دولت برای اسکان آن‌ها آماده‌سازی شده بود صورت گرفت و تشکیلات اداری نیز در این راستا تحول یافت و عوامل اجرایی آن که پیش از آن عمدتا از میان نظامیان انتخاب می‌شدند، به ترکیبی از کارشناسان توسعه تغییر یافت.

در این دوره‌ها بسته به اینکه دولت از چه دریچه ای به عشایر و جامعه عشایری می‌نگریست، تشکیلات اداری و حوزه‌بندی ها نیز در معرض تغییر بوده مثلا در دوره اجرای سیاست تخت قاپو، سازمان اداری امور عشایری، ساختاری ایلی و یا منطقه ای داشت که این عوامل مجریان دستوراتی بودند که از ستاد مرکزی (شورای عشایر) ابلاغ می‌شد؛ و یا اینکه در دوره ای از حیات سیاسی کشور که دولت، سیاست اسکان عشایر را از طریق نگرش های توسعه‌ای تعقیب می‌کرد، سازمان اجرایی آن نیز به سوی سازمانی توسعه‌گرا تحت عنوان "دفتر آبادانی مناطق عشایری" با ظاهری آراسته‌تر از الگوی اسکان های قهری گذشته، سیاست اسکان عشایری را پیگیری می کرد.

  پس از اجرای سیاست‌های اصلاحات ارضی و ملی نمودن منابع طبیعی، دولت وقت اساسا وجود جوامع عشایری مستقل از جوامع شهری و روستائی را با ساختاری متمایز، انکار کرد و با تعریفی نو از این جوامع، این گروه اجتماعی را به عنوان "دامداران متحرک" که از لحاظ مفهومی صرفا شیوه معیشت این جوامع را ملاک قرار می‌داد شناسائی و به تبع آن نسبت به ایجاد تشکیلاتی تحت عنوان "سازمان دامداران متحرک" مبادرت کرد و از لحاظ جغرافیای تشکیلاتی نیز محل این سازمان را برای نخستین بار از مرکز کشور به اصفهان انتقال داد.

با این توجیه که تحت تاثیر تحولات ناشی از انقلاب سفید، اساس ساختار ایلی و ساز و کارهای آن، کارکردها و ضرورت وجودی خود را از دست داده است و از میراث این الگوی زیست سیاسی، نظامی، اجتماعی و اقتصادی کهن که همواره برای حکومت‌ها رقیب یا شریکی جدی محسوب می‌شد، تنها وجه دامداری مبتنی بر تحرک آن باقی مانده که سر و سامان دادن به این شیوه دامداری به سازمان مزبور واگذار شد و شهر اصفهان به عنوان مکان استقرار آن انتخاب شد که از نظر موقعیت جغرافیائی، محل تلاقی بزرگترین اجتماع دامداران ایران یعنی دامداران بختیاری، دامداران لر و دامداران قشقائی بود.

سازمان اجرایی فوق که مرکز آن اصفهان و شعبه‌های آن در مراکز استان‌های عشایری کشور بود، تا زمان انقلاب اسلامی و حتی سال‌های آغازین انقلاب به کار خود ادامه داد.

با توجه به سوابق موجود، چهار نسل از جمعیت عشایر، وجود شورای عالی را پشت سر گذاشته تا به این مرحله رسیده است. با گسترش بورکراسی و استقرار سازمان ها، جامعه نیز همواره در دستگاه‌های حکومتی و در ساختار کلان دولت متولی خاص داشته است.

سران مملکتی هیچ گاه نام عشایر را  از ساختار اداری حذف نکرده‌اند. این امر تاثیر روانی بسزایی در کنترل و جهت‌دهی به توانائی های این جامعه داشته است. ارضای روانی این جامعه با داشتن متولی خاص همیشه مدنظر بوده است. این امر باعث شده است از سال های دور همواره جایگاه عشایر در دستگاه های حکومتی به صورت خاص در نظر گرفته شود.

بر اساس تحقیقات به عمل آمده، "شورای عالی عشایری" برای اولین بار در اوایل سلطنت مظفرالدین شاه قاجار برای حل و فصل امور عشایر ایران پیشنهاد شد که مرکزش در تهران و در وهله اول شعبه‌ای هم در شیراز داشته باشد. البته این توجه به عشایر از زمان نادرشاه افشار شروع شده بود و برای اسکان عشایر بحث‌هایی می‌شد ولی چون در آن زمان، خود پادشاهان پایگاه عشایری داشته و قوای نظامی آن‌ها را اغلب چریک های عشایری تشکیل می‌دادند بیم داشتند که با اسکان عشایر از قدرت نظامی آن ها کاسته شود.

لذا مستندترین اطلاعات آماری از عشایر ایران متعلق به زمان ناصرالدین شاه قاجار است زیرا در این زمان، اداره بررسی ایلات و عشایر ایران در تهران ایجاد و کل عشایر ایران را در پنج شاخه کردها، لرها، ترک ها، بلوچ ها و عرب‌ها مورد مطالعه قرار دادند و سرجمع آن ها را تحت عنوان «عشایر و قبایل و اعراب بادیه نشین» ‌با 4486000 نفر جمعیت (39% کل جمعیت ایران) در سال 1291 ه. ق. اعلام کردند. از میان جمعیت پنج شاخه‌ای عشایر مذکور تنها ارقام دقیق و رسمی رده های عشایر بلوچ به چاپ رسیده و منتشر شد.

محققان غیر ایرانی که در زمان ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، آمار و ارقامی از عشایر ایران منتشر کرده‌اند اساس اطلاعاتشان بر پایه پنج شاخه مذکور است که با تغییراتی، ارقام مذکور را متذکر شده‌اند. در صورتی که آمار رسمی منتشره دولتی تعداد بلوچ های ایران را بیش از سه برابر اعلام نموده است و همین ارقام نیز در زمان مظفرالدین شاه قاجار تایید شده است.

با توجه به همین رویکرد، در سال 1325 نیز در راستای ساماندهی به عشایر، شورای عالی عشایر تشکیل شده است و مقرر شد اقداماتی در جهت رفع مشکلات و نیازهای عشایر صورت گیرد. از این شورا و ساختار  چگونگی شکل گیری و اقدامات آن مستنداتی در دست نیست. اما از مهمترین کارهای آن، پیشنهاد تشکیل سازمان‌های عمران منطقه ای از جمله سازمان عمران دشت مغان، کهگیلویه و بویراحمد و ... بوده است.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل "شورای انقلاب" به موازات سازمان امور عشایر و برای هماهنگی بیشتر و استفاده از پتانسیل‏های جامعه عشایری، شورای انقلاب تصویب نامه‏ای را برای "تشکیل شورای عالی عشایر" در وزارت کشور به شرح ذیل ابلاغ کرد:

"شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 1359/2/3 بنا به پیشنهاد شماره 41/4/1/1766/394 مورخ 20/1/1359 وزارت کشور و به منظور رسیدگی به وضع عشایر و بهبود وضع زندگی آنان و همچنین احیای فرهنگ و سنتهای بومی و عشیره‏ای و جبران لطماتی که در اثر سلطه طاغوت به عشایر ایران وارد آمده و برای از قوه به فعل درآوردن استعدادهای رزمی و نظامی جنگ‏آوران عشایر و جهت دادن این استعدادها در حمایت از انقلاب اسلامی و حل مساله دامداری و امنیت ییلاق و قشلاق و خدمات اجتماعی از قبیل مدرسه و بهداشت تصویب نمودند که "شورای عالی عشایر ایران" در وزارت کشور بطور دائمی تشکیل گردد. "

با توجه به کاستی‌هایی که در شورای عالی عشایر وجود داشت، در سال 1345، کمیته ای به منظور تدوین برنامه‌های عشایری در برنامه چهارم تشکیل شد. اما این کمیته هم تنها دو سال فعالیت داشت و در سال 1347، مسئولیت آن به دفتر آبادانی مناطق عشایری در وزارت مسکن و آبادانی سپرده شد.

در سال 1351 این طرح هم تغییر نام یافت و تحت عنوان "دامداران متحرک ایران"، اجرای آن به وزارت کشاورزی و منابع طبیعی واگذار شد. در نهایت، در اسفند ماه سال 1353، سازمان دامداران متحرک با یک پشتوانه قانونی تشکیل شد که این سازمان پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ابتدا به مرکز عشایری ایران و سپس به سازمان امور عشایر ایران تغییر نام یافت اما همچنان به وزارت کشاورزی وابسته بود تا اینکه در سال 1362 از این وزارتخانه جدا شده و به وزارتخانه تازه تاسیس جهادسازندگی پیوست.

در مهرماه سال 65، تشکیلات شورای عالی عشایر به ریاست نخست وزیر و عضویت تعدادی از وزرا و نخبگان عشایری تشکیل شد و ارکان آن از جمله دبیرخانه شورا، شوراهای عشایر بیست استان عشایر نشین و همه شهرستان های عشایری شروع به کار کردند و این روند پس از ادغام وزارتخانه های جهاد سازندگی و کشاورزی هم ادامه یافت.

در حال حاضر، سازمان امور عشایر ایران با حفظ شکل قبلی خود به عنوان یکی از سازمان‌های زیرمجموعه وزارت جهادکشاورزی به فعالیت ادامه می‌دهد.

اهداف و وظایف سازمان امور عشایر ایران[5]

الف هدف

سامان‌دهی به زندگی عشایر از طریق ارائه خدمات مناسب به منظور بهبود و توسعه وضعیت اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و تولیدی عشایر.

 ب وظایف اساسی:

- مطالعه و شناسایی امکانات و نیازمندی‌های عشایر در مورد امور کوچ و اسکان.

- تهیه و تنظیم و اجرا و نظارت بر اجرای طرح‌های عمرانی و نوسازی مربوط به امور عشایر.

- فراهم آوردن موجبات اسکان عشایر با همکاری وزارت کشور و سایر ارگان‌های ذیربط.

- تهیه و تنظیم برنامه‌های مربوط به نوین کردن سیستم دامداری سنتی عشایر به دامداری صنعتی و اصلاح روش‌های بهره برداری از منابع دامی از طریق ایجاد ایستگاه‌های استقرار و انتظار دام، پرواربندی و تأمین علوفه زمستانی برای دام و ایجاد کشتارگاه‌های صنعتی و سردخانه و کارخانجات تهیه غذای دام و تبدیل فرآورده‌های دامی، رأسا یا از طریق ارشاد و حمایت در راستای تأسیس تعاونی‌ها و شرکت‌های سهامی دامداری.

- احداث و نگهداری گذرگاه و آبشخور و پناهگاه‌ها و انبارهای ذخیره علوفه دام و تامین آب رأسا و یا با خودیاری عشایر.

- نظارت بر نحوه چرای دام در مراتع عشایری از لحاظ رعایت ضوابط فنی و علمی مرتعداری در جهت حفظ مراتع کشور.

- کمک به ایجاد واحدهای تولیدی تعاونی و گروهی نظیر علوفه کاری، مرغداری، تولید عسل، کشاورزی، کشت گیاهان صنعتی و دارویی و صنعتی کردن این نوع تولیدات از طریق احداث تاسیسات زیربنایی، احداث رایگان و اعطای تسهیلات.

- تهیه، تنظیم، اجرا و یا همکاری در اجرای برنامه های آموزشی عشایر در مورد تغذیه دام، استفاده صحیح از مراتع، دامداری، دامپروری، بهداشت محیط، خدمات دامپزشکی، توسعه صنایع دستی و پیشگیری از بیماری‌های دامی.

- کمک به بازاریابی، حمل و فروش فرآورده های دامی و صنایع دستی عشایر اسکان یافته.

- فراهم کردن تسهیلات اعتباری در حد برنامه‌های مصوب و نظارت بر مصرف آن.

- کمک به تشکیل تعاونی‌های تولید، توزیع، مصرف در مناطق دامداری متحرک اسکان یافته.

- همکاری با سایر سازمان‌های دولتی و غیر دولتی، ایجاد هماهنگی در برنامه های عمرانی و آموزشی مناطق عشایر اسکان یافته.

قرارگاه پیشرفت و آبادانی[6]

اقدام به ایجاد قرارگاه پیشرفت و آبادانی سپاه در راستای تحقق تدابیر و فرامین مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در امر سازندگی، عمران، آبادانی، خدمت رسانی و محرومیت زدایی در مناطق دورافتاده و محروم کشور و نیز برقراری امنیت پایدار مردمی، بسترسازی خدمت رسانی بیشتر نظام و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های استان‌ها صورت گرفت.

پیشرفت و آبادانی مناطق محروم کشور در ابعاد اشتغال زایی، فرهنگی، سلامت و زیرساخت‌های مورد نیاز از طریق توانمندسازی رشد و ارتقای ظرفیت‌های انسانی و طبیعی مأموریت قرارگاه پیشرفت و آبادانی سپاه است.

این مأموریت خطیر با مبنا قراردادن اصول اقتصاد مقاومتی ابلاغی فرماندهی معظم کل قوا با هدف توانمندسازی افراد و مورد توجه قراردادن ابعاد مختلف آن و نیز توجه به چرخه تولید، توزیع و مصرف با درنظر گرفتن ظرفیتهای بومی- محلی  دنبال می‌شود.

در انجام این مأموریت رشد و ارتقای پتانسیل‌های مردمی در مناطق محروم مورد توجه قرار می‌گیرد، همچنین در راستای اجرای بهینه این مأموریت با انجام تعاملات و هماهنگی‌های لازم از ظرفیت سایر نیروهای مسلح و سازمان‌ها و نهادهای دولتی و خصوصی نیز استفاده می‌شود.

عزم قرارگاه پیشرفت و آبادانی سپاه در استان‌ها برای استفاده از تجارب ارزنده قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) در حوزه اشتغال، کارآفرینی و محرومیت زدایی و عملیاتی کردن آن در جغرافیای استانی است.

تشکیل و راه اندازی قرارگاه پیشرفت و آبادانی در استان‌ها توسط سرلشکر جعفری در سال 1395 به فرماندهان سپاه‌های استانی ابلاغ شده است.

قرارگاه پیشرفت و آبادانی بنا بر دستور رهبر معظم انقلاب ماموریت آبادانی 1000 نقطه کشور را بر عهده دارد[7].

این قرارگاه در 5 محور سلامت، اقتصاد، تعلیم و تربیت، فرهنگی و اجتماعی و عمران و زیرساخت از سال 1395 فعالیت‌های مختلفی را انجام داده است و در هر استان یک قرارگاه مرکزی دارد.

بسیج سازندگی[8]

طرح بسیج سازندگی حاصل اندیشه والای رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله امام خامنه‌ای (حفظه الله) است که در تاریخ هفدهم اردیبهشت هزار و سیصد و هفتاد و نه (17/02/1379) توسط معظم له به منظور هویت بخشیدن و شخصیت دادن به جوانان و برنامه ریزی جهت مشارکت دادن آنان در سازندگی و توسعه عرصه‌های عمرانی، کشاورزی و منابع طبیعی روستاها و مناطق محروم با همکاری مشترک وزارت جهاد کشاورزی و نیروی مقاومت بسیج اعلام فرمودند .

 

این طرح با اهدافی چون بهره‌گیری از اوقات فراغت جوانان و فراهم کردن زمینه و عرصه مناسب جهت فعالیت آنان، تسریع در اجرای فعالیت‌های بخش کشاورزی، آموزش و افزایش مهارت جوانان و دانش آموختگان این بخش و در نهایت افزایش تولید و درآمد روستاییان برنامه‌ریزی شده است که اثرات اقتصادی و اجتماعی ذیل حاصل این حرکت است:

- اجرای طرح از بعد اجتماعی باعث مشارکت عملی و نهادینه شدن فرهنگ مشارکت، برقراری ارتباط شغلی و تحصیلی در طول دوره برگزاری، ایجاد روحیه خلاقیت و مسئولیت‌پذیری در جوانان، تقویت انگیزه‌های معنوی، ایجاد محیطی سالم برای گذراندن اوقات فراغت، توجه به جنبه‌های آموزشی و ارائه آموزش‌های تخصصی به صورت عملی و تقویت حس اعتماد به نفس در میان جوانان می‌گردد .

- اجرای این طرح از بعد اقتصادی باعث افزایش بهره‌وری نیروی کار، تربیت نیروی انسانی ماهر، ایجاد و تقویت فرصت های شغلی و زمینه سازی برای ایجاد شغل، افزایش مهارت‌های شغلی افراد، توسعه بخش کشاورزی، بهبود نظام اجرایی و اداری با توجه به سیاست‌های دولت و جهت‌گیری‌های برنامه چهارم توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور، بهبود تشکیلات دولتی و واگذاری امور به مردم، افزایش فعالیت‌های سازندگی، توسعه پایدار کشاورزی و حفاظت از منابع طبیعی تجدید شونده، صرفه جویی در هزینه های اجرایی طرح با استفاده از نیروهای بسیجی و در نهایت ایجاد درآمد هر چند ناچیز برای شرکت کنندگان در طرح می‌شود.

تعریف طرح بسیج سازندگی:

مقام معظم رهبری در تعریف طرح بسیج سازندگی می‌فرمایند:

«طرح بسیج سازندگی بمنظور استفاده از نیرو و نشاط جوانان برای سازندگی کشور در اوقات فراغت به درخواست اینجانب فراهم شده و جهاد سازندگی نیروی مقاومت همکاری خوبی در تهیه آن داشته‌اند».

- طرح بسیج سازندگی بمنظور هویت بخشیدن و شخصیت دادن به جوانان و مشارکت دادن آنان در عرصه های عمران و توسعه مناطق محروم روستایی ، کمک به اقشار آسیب پذیر جامعه و فراهم ساختن زمینه های پایداری و توسعه منابع ملی با فرمان مقام معظم رهبری و با همکاری وزارت جهاد سازندگی و نیروی مقاومت بسیج طراحی و تدوین گردید .

 

با ادغام وزارتخانه‌های جهاد سازندگی و کشاورزی عرصه کار گسترده گردید و فعالیت‌های بخش کشاورزی هم به آن اضافه شد . وجود مشکلات عدیده بخش کشاورزی که مرتفع ساختن آنها نیازمند مشارکت مردمی بود و توان بالقوه طرح بسیج سازندگی باعث افزایش محدوده فعالیتهای طرح گردید .

 اهمیت و ضرورت:

با توجه به جوان بودن هرم سنی جمعیت کشور و با عنایت به رهنمودهای مقام معظم رهبری نسبت به توجه به جوانان و کمک و رفع مشکلات و بحرانهای اجتماعی و فرهنگی که این قشر عظیم را به لحاظ شور و نشاط جوانی و روحیه و احساسات خاص، تهدید می‌کند و تاکیدی که ایشان به استفاده از جوانان در عرصه های کار و تلاش و سازندگی، جهت پر کردن اوقات فراغت و بیکاری آنان داشته و دارند می‌تواند کمک شایانی به بخش‌های مختلف اجرایی کشور برای دستیابی به اهداف توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بنماید.

 از طرفی استفاده عقلایی از مشارکت مردم به‌ویژه جوانان در ساختارهای اجتماعی و اقتصادی کشور بعنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های نوسازی اقتصادی ملی توسعه و عمرانی اجتماعی کشور مطرح و از طرف دیگر وجود زمینه کار و فعالیت فراوان در عرصه های مختلف به‌ویژه پروژه‌های مرتبط با حوزه وظایف وزارت جهاد کشاورزی و کمک به اقشار آسیب دیده جامعه به‌ویژه جامعه روستایی، ضرورت و حضور جوانان در این عرصه‌ها را بیش از پیش آشکار می‌سازد و باعث می‌گردد تا بر جذابیت طرح برنامه‌ها افزوده گردد.

اهداف طرح

ü      اهداف کلی :

-        استفاده بهینه از اوقات فراغت جوانان

-        فراهم کردن زمینه و عرصه مناسب برای فعالیت نیروهای داوطلب بخصوص جوانان

-        تسریع در روند اجرایی فعالیت‌های بخش کشاورزی

-        تغییر نگرش در نیروی انسانی جوان نسبت به فعالیت در بخش کشاورزی

-        ایجاد زیر ساخت‌های مناسب برای تحول و توسعه در بخش کشاورزی

ü      اهداف اختصاصی :

-        افزایش تولیدات در بخش کشاورزی از طریق مبارزه با آفات و بیماریها

-        اجرای فعالیت‌هایی که ماهیت ضربتی داشته و یا در زمان وقوع حوادث غیر مترقبه نیاز به نیروی انسانی بیشتری دارد.

-        اجرای پروژه‌های عام المنفعه که در افزایش راندمان تولید بخش کشاورزی مؤثرند.

-        اجرای پروژه های مؤثر در فعالیت‌های کشاورزی که در قالب برنامه پنجساله توسعه کشور در بخش کشاورزی دیده نشده است.

  زمینه های فعالیت طرح

وجود عرصه گسترده برای فعالیت نیروهای بسیج سازندگی از یک طرف و توان بالقوه طرح برای رفع بسیاری از مشکلات موجود در این بخش، مسئولین را بر آن داشت تا با تقسیم بندی فعالیت‌ها به بخش های مختلف و انجام کارهای کارشناسی برای گنجاندن پروژه‌های قابل اجرا در قالب طرح بسیج سازندگی در هر یک از بخش های اجرایی ضمن افزایش بهره وری طرح موجبات افزایش کیفیت اجرای پروژه‌ها و عملیات تعریف شده را فراهم سازند که این بخش‌ها عبارتند از :

الف : بخش منابع طبیعی، آبخیزداری و آب و خاک

محور فعالیت‌های این بخش تولید نهال و جنگل‌کاری، اصلاح و احیاء مراتع، فعالیت‌های مراقبتی و پرورشی در عرصه‌های جنگل، مراتع، حوزه‌های آبخیزداری و آب و خاک، پروژه‌های آبخیزداری و آب و خاک می‌باشد.

ب : بخش امور دام و دامپزشکی آبزیان

محور فعالیت‌های این حوزه را پروژه‌های رکود‌گیری شیر و اصلاح نژاد، پلاک‌کوبی، بهبود کیفیت شیر خام، بهسازی جایگاه دام، واکسیناسیون طیور و مبارزه با انگل‌های خارجی و داخلی دام تشکیل می‌دهد. هم‌چنین شناسایی منابع آبی خرد در حوزه شیلات و آبزی پروری در این بخش اجرا می‌شود.

ج : بخش زراعت ، باغبانی و حفظ نباتات

محور فعالیت‌های این بخش را رفع مشکلات موجود به ویژه مبارزه با آفات و بیماری‌های محصولات کشاورزی تشکیل می‌دهد . مبارزه با آفات بیماری‌های مختلف باغی و زراعی، مدیریت کنترل ماشین‌های برداشت، مبارزه با علف‌های هرز مزارع و باغات، اصلاح ساختار باغات از فعالیت‌های مهم این بخش به شمار می‌رود.

د : ترویج کشاورزی، عمران، توسعه روستایی و توسعه تشکل‌ها

به کارگیری نیروهای بسیج سازندگی در طرح‌های ترویجی و نیز کمک به طرح‌های عمرانی و پروژه‌های توسعه روستایی از فعالیت‌های مهم این بخش به شمار می‌رود.

تبصره : در تعیین اجرای فعالیتها و پروژه ها اولویتهای زیر در نظر گرفته می شود:

-        طرح‌ها و محصولات محوری وزارت جهاد کشاورزی که سالانه تعیین و اعلام می‌شود.

-        حوادث غیر مترقبه که نیاز به حضور سریع و گسترده نیروهای مردمی دارند (زلزله، حمله آفات و ...).

-        ویژگی‌ها و نیازهای محلی و منطقه‌ای 

وظیفه قرارگاه بسیج سازندگی در شهرستان‌های تابعه استان:

ثبت نام نیروهای داوطلب در طرح بسیج سازندگی و سطح بندی آن‌ها از نظر سطح سواد و رشته‌های تحصیلی و تهیه بانک اطلاعاتی از کلیه نیروهای مراجعه کننده در طرح و در نهایت بر اساس درخواست سازمان جهاد کشاورزی نیروهای مذکور را به این سازمان معرفی می‌نمایند.

اولویت ها : اولویت معرفی با کسانی است که اولین دوره در طرح شرکت کرده‌اند ، رشته‌های تخصصی در اولویت می باشند، سن مراجعه کننده در طرح بین 29-15 می باشد.

مدت زمان طرح: زمان طرح بین 87-15 روز متغیر بوده و نباید ماهیت کار و نوع آن متفاوت باشد. طرح‌های ضربتی حدود 30-15 روز و طرح بلند مدت مثل مبارزه با سن 87 می‌باشد.

وظیفه سازمان جهاد کشاورزی استان و نحوه بکارگیری نیروهای طرح بسیج سازندگی:

بر اساس عرصه های کار و محل فعالیت، مدیریت‌های جهاد کشاورزی شهرستان‌های تابعه و عرصه‌های استانی لیست نیروهای مورد نیاز خود را برای کار و فعالیت بر اساس فرمت خاص که نمونه آن روی سایت ترویج می باشد (www.jkmt.ir) به مدیریت ترویج استان ارسال می‌کنند. پس از جمع‌بندی نیاز نیروها از مدیریت و عرصه‌های مشخص ثبت می‌گردد و لیست اعلام نیاز نیروها به سازمان بسیج سازندگی و قرارگاه بسیج سازندگی شهرستان‌ها اعلام می‌گردد. که برادران بسیج بر اساس بانک اطلاعاتی و ثبت نام بعمل آمده نیروها را بنا به تخصص و رشته های تحصیلی به مدیریت ترویج معرفی می‌نمایند و این مدیریت (ترویج استان) و مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان‌ها، نیروهای معرفی شده از طرف سازمان بسیج سازندگی و قرارگاه بسیج را به محل کار و عرصه‌های فعالیت معرفی می‌نمایند. بنا بر نوع کار و عرصه فعالیت زمان بکارگیری بین 87-15 روز متغیر می‌باشد. زمان کم برای طرح ضربتی و زمان بیشتر برای طرح مدت دار به‌کار گرفته می‌شود.

 پس از اتمام دوره ماموریت گزارش عملکرد که نمونه آن روی سایت می باشد توسط محلهای فعالیت تکمیل و به مدیریت ترویج استان یا مدیریت‌های شهرستان‌ها ارسال می‌گردد . که پس از بررسی گزارش کار پایان کار تائید و به قرارگاههای بسیج اعلام می گردد .

از نکات مهم طرح این است که نیروهای بسیج سازندگی در طول دوره ماموریت بیمه حوادث بصورت بی نام (بیمه معلم) بوده و در شرایط حوادث که منجر به خسارات فوت و نقص عضو و ... گردند می‌توانند از غرامت‌های تعیین شده استفاده نمایند که تعهدات بیمه گر قبلا به شهرستان‌ها و محل‌های فعالیت استانی ارسال و اعلام شده است.

 محل های بکار گیری نیروهای طرح بسیج سازندگی:

عرصه‌های استانی: مرکز آموزش شهید بابایی، شرکت خدمات حمایتی استان، منابع طبیعی و آبخیزداری استان، مرکز رشد و کار آفرینی، اداره کل دامپزشکی استان، سازمان تعاون روستایی استان و اتحادیه تعاونی‌های تولید استان.

عرصه‌های شهرستانی: شرکت‌های خدمات مشاوره‌ای (در سایت‌های طرح تسریع انتقال یافته‌ها) 198 سایت منابع طبیعی شهرستان‌ها، اداره دامپزشکی شهرستان‌ها.

نکته مهم: بکارگیری نیروهای طرح بسیج سازندگی در مراکز ستادی و اداری در سطح استان و شهرستان و همچنین جذب نیرو برای سایر دستگاه‌ها و مراکز جهاد کشاورزی اکیدا ممنوع است.

رشته های تحصیلی مورد نیاز طرح بسیج سازندگی (در سازمان جهاد کشاورزی استان و مدیریت‌های شهرستان‌ها):

 

1 ) رشته های تخصصی: زراعت ، زراعت و اصلاح نباتات، باغبانی، گل و گیاهان زینتی، تولیدات گیاهی، گیاه پزشکی، خاکشناسی، ماشین آلات، میکروبیولوژی، آبیاری، شیلات، دامپروری، دامپزشکی، بیوتکنولوژی کشاورزی و ... .

2 ) رشته‌های غیر تخصصی: کامپیوتر، حسابداری، آمار، کتابداری، زبان، شیمی و ... .

یکی از اهداف کلی طرح بسیج سازندگی استفاده بهینه از اوقات فراغت جوانان می باشد، در این راستا رِنج سنی پذیرش بسیجی 29-15 سال است که شامل بسیج دانش‌آموزی ، بسیج دانشجویی، فارغ التحصیلان از مقطع ابتدایی تا عالی‌ترین رتبه دانشگاهی را در بر می‌گیرد.

 

Ø     سازمان بسیج سازندگی طی تابستان سال 1388 در قالب اردوهای هجرت 3 با مشارکت دانش‌آموزان بیش از 10هزار مدرسه را مرمت و زیباسازی کردند[9].

Ø     به کارگیری حداقل 10 میلیون دانش‌آموز واجد شرایط در اردوهای هجرت بسیج سازندگی در عرصه‌های مختلف بهسازی و نوسازی مدارس، گام موثری در پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان تلقی می‌شود[10].

Ø     همزمان با آغاز سال تحصیلی 1388، 5 هزار پروژه آموزشی آماده تحویل با 25 هزار کلاس درس، بیش از نیم میلیون دانش آموز را در خود جای دادند[11].

Ø     در عرصه بهسازی و بازسازی مدارس، بیش از یک میلیون و 658 هزار و 196 نفر روزکار به همراه 3 هزار و 171 نفر از معلمان و مربیان فرهنگی و داوطلب بسیج فرهنگیان در زمینه مرمت، بهسازی و زیباسازی مدارس کشور وارد عمل شده و تا سال 1388، 10هزار و 51 مدرسه را تکمیل و تحویل داده‌اند[12].

Ø     حضور خواهران و برادران بسیجی در کنار کشاورزان مناطق محروم برای کمک‌رسانی به این افراد، بسیار چشمگیر بوده و در راستای محرومیت‌زدایی و حمایت از کشاورزان محروم قدم‌های خوبی برداشته شده است[13].

قرارگاه محرومیت زدایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران[14]

سپاه در کنار امنیت کشور به دنبال محرومیت زدایی نیز است، محرومیت زدایی به وسیله سپاه توسط سردار شوشتری در جنوب شرق کشور آغاز شد.

در جمهوری اسلامی ایران برای محرومیت زدایی کار زیادی شده است. حدود ۸۰ درصد پروژه‌های محرومیت زدایی سپاه زود بازده و عام‌المنفعه است که توسط ساکنان بومی قابل اجرا است.

این پروژه‌ها در مناطق محروم، دور افتاده و حساس انجام می‌شود و گروه‌های تخصصی قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء، نیروی زمینی، دریایی و هوافضای سپاه، سپاه‌های استانی، گروه‌های جهادی، گروه‌های مردمی، ائمه جمعه و جماعات و برخی از فرمانداران و بخشداران با قرارگاه محرومیت‌زدایی همکاری دارند.

Ø     تا سال 1396، سی و چهار هزار و ۳۱۲ پروژه در مناطق محروم اجرا شده که شامل ایجاد مسکن، مسجد، غسالخانه، جاده، مجموعه ورزشی، خانه بهداشت، پل، مدرسه، کتابخانه، حمام، حوزه علمیه، آبرسانی و آبخیزداری، خرید جهیزیه، توزیع بسته‌های بهداشتی و مواد غذایی و کمک به افراد بی‌سرپرست بوده است. البته این‌ها فقط بخشی از پروژه‌های انجام شده است.

Ø     در قالب پروژه‌ها محرومیت‌زدایی قرارگاه محرومیت زدایی سپاه، 100 دهستان و ۳۴۵۵ روستا به عنوان الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت انتخاب شده‌اند، تا تمام مشکلات این مناطق از جمله زیرساختی، اشتغال، سلامت و مشکلات عرصه فرهنگی حل شوند.

Ø     قبلا، قرارگاه قرب کوثر در داخل قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء ایجاد شده بود و این قرارگاه تا ۷۰ کیلومتر اطراف هر پروژه که قرارگاه خاتم الانبیا آن را اجرا می‌کرد، پروژه‌های محرومیت زدایی را تشکیل می‌داد اما سپاه بعدا تصمیم گرفت قرارگاه مخصوص محرومیت زدایی ایجاد کند و این پروژه‌های محرومیت زدایی در طول سه تا پنج سال اجرا شده است.

Ø      سپاه  با ۳۱ استان برای اجرای پروژه‌های محرومیت زدایی قرارداد بسته‌است.

Ø     قرارگاه محرومیت‌زدایی نیروی زمینی سپاه از سال 1389 تا 1396، موفق به اجرای 13 هزار و 450 طرح در مناطق محروم شده است[15].

محرومیت‌زدایی در قرارگاه سازندگی خاتم الأنبیاء (ص)[16]:

یکی از قرارگاه‌های مهم محرومیت‌زدایی، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.

قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به پیروی از راه نورانی اسلام و اجرای دستورات الهی و پیامبر بزرگ اسلام (ص) و ائمه اطهار (ع) و حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) و همچنین در راه رسیدن به اهداف مقدس نظام جمهوری اسلامی و به جهت کسب خیر و برکت، اجرای طرح‌های محرومیت زدایی، محروم نوازی، مردم داری، مردم یاری و مردم دوستی را دنبال می‌نماید.

 ویژگی پروژه های محرومیت زدایی در قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص):

1- طرح های کوچک، زود بازده و عام المنفعه، فـاقد پیچیدگی‌های فنی و تخصصی، حتی الامکان قابل اجراء توسط ساکنان بومی، محبوبیت‌زا برای نظام، در راستای برقراری امنیت پایدار و کارآمدی نظام.

2- فعالیتهای محرومیت زدایی عمدتا در نقاط دورافتاده و فوق العاده محروم ‏و مرزی و حساس انجام می‌شود (مسجد و حوزه علمیه در سراسر کشور، هر جا که نیاز باشد).

3- استحکام در ساخت و سازها، توجه به کیفیت به جای کمیت، اقتصادی بودن قیمت پروژه‌ها و پرهیز از نگاه انتفاعی در اجرای پروژه‌ها همواره مورد توجه قرار می‌گیرد.

اهداف اجرای پروژه های محرومیت زدایی:

      1- رضایت خداوند متعال، خشنودی آقا امام زمان (عج)، شادی روح امام (ره) و شهدا و رضایت مقام عظمای ولایت

     2- کمک به کاهش فقر و محرومیت

     3- تحکیم پیوند مردم با نظام مقدس جمهوری اسلامی

     4- ایجاد محبوبیت برای نظام مقدس جمهوری اسلامی

     5- اثبات کارآمدی نظام مقدس جمهوری اسلامی

     6- ایجاد بارقه امید و نشاط در مردم

     7- رشد اقتصادی مردم

     8-  بهبود وضعیت معیشت مردم

     9- ترمیم خرابی ها و آبادانی مملکت و نمایش شکوه نظام اسلامی

    10- حفظ شور و شعف برای پاسداری از نظام و جلوگیری از کاهش شور و شوق

   11- حل مشکل مردم محروم و ستمدیده

در مناطق محروم به جهت عمق بخشی داخلی و ایجاد امنیت پایدار با اولویت مناطق مرزی، صعب العبور، دور افتاده و حساس کشور و در خصوص مسجدسازی  و حوزه علمیه در سراسر کشور

 عرصه های فعالیت محرومیت زدایی:

ü      عمرانی

ü      فرهنگی اجتماعی

ü      کشاورزی

توسعه رشته های دانشگاهی مرتبط

پس از انقلاب اسلامی جهت پیشرفت روستاها و زندگی عشایری و رفع تخصصی مشکلات و محدودیت‌های روستاییان و عشایر و نیز برنامه‌ریزی، ساماندهی و رونق‌بخشی هرچه بیشتر روستاها و عشایر، رشته‌های تخصصی و دانشگاهی متعددی مرتبط با این حوزه‌ها در دانشگاه‌های کشور ایجاد شدند و یا افزایش ظرفیت یافتند. رشته‌های تخصصی که هرکدام تلاش داشتند و دارند تا بخشی از موضوعات و مسائل مرتبط با زندگی روستایی و عشایری را حل نمایند. در ادامه به برخی از این رشته‌ها اشاره می‌گردد:

ü      مهندسی کشاورزی

ü      اقتصاد کشاورزی

ü      علوم و مهندسی باغبانی

ü      علوم و مهندسی شیلات

ü      علوم و مهندسی جنگل

ü      علوم و مهندسی خاک

ü      علوم و مهندسی آب

ü      علوم و مهندسی محیط زیست

ü      مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی

ü      مجموعه زراعت و اصلاح نباتات

ü      مجموعه علوم دام و طیور

ü      مهندسی صنایع چوب و فرآورده‌های سلولوزی

ü      حشره‌شناسی کشاورزی

ü      بیماری شناسی گیاهی

ü      توسعه روستایی

ü      مدیریت کشاورزی

ü      توسعه کشاورزی

ü      مجموعه رشته‌های گروه دامپزشکی

ü      جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی گرایش توسعه اقتصاد روستایی

ü      جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی گرایش برنامه‌ریزی کالبدی- فضایی

ü      جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی گرایش مدیریت توسعه پایدار روستایی

ü      جغرافیا و برنامه‌ریزی گردشگری

ü      علوم و مهندسی صنایع غذایی (کشاورزی)

ü      مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی

ü      مهندسی مکانیک بیوسیستم (کشاورزی)

ü      کاردانی تکنولوژی ماشین‌های کشاورزی

ü      کاردانی تکنولوژی مرتع و آبخیزداری

ü      کاردانی تولید و بهره‌برداری از گیاهان دارویی و معطر

ü      ترویج و آموزش کشاورزی پایدار

ü      علوم دامی

ü      کاردانی تولید و فرآوری خرما

ü      صنایع دستی

تعداد مهندسین کشاورزی

کشور ایران با وجود 37 میلیون هکتار اراضی دارای قابلیت کشاورزی، 18 تا 100 میلیارد متر مکعب منابع آبی قابل استفاده و گسترش و تنوع آب و هوایی در 14 اقلیم گوناگون، پتانسیل بسیار خوبی در بخش کشاورزی دارد. البته برای توسعه این بخش مهم که به حق آن را محور توسعه اقتصادی کشور تلقی کرده‌اند، باید از کشاورزی سنتی فاصله گرفت و با بهره‌گیری از دانش کشاورزی، به کشاورزی مکانیزه نزدیک شد. دانش و تخصصی که در گرایش‌های مختلف مهندسی کشاورزی آموزش داده می‌شود. این رشته در سه گرایش آب، اقتصاد کشاورزی و ماشین‌های کشاورزی از بین داوطلبان گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی دانشجو می‌پذیرد[17].

Ø     در برآورد سال 1394، تعداد 210 هزار تن عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی در کشور بوده‌اند.

Ø     در سال 91- 90 حدود 26 هزار نفر از دانشکده‌های مهندسی کشاورزی دانش آموخته شدند. در سال 92-91 هم حدود 34 هزار نفر مدرک خود را دریافت کردند. تعداد دانش آموختگان سال 92-93 با همین نرخ رشد، حدود 35 هزار نفر دانش آموخته در رشته مهندسی کشاورزی را نشان می‌دهد[18].

Ø     در سال 1394،  ۱۶۳ هزار نفر در رشته‌های کشاورزی و دامپزشکی در حال تحصیل بوده‌اند[19].




موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۷/۰۶/۲۵

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی