زلزله تهدید دوسویه خسارتی و امنیتی و تمهیدات مضاعف امنیت ملی
نشست زلزله و امنیت ملی / دانشگاه عالی دفاع ملی / 3 دی 1404 / دکتر سیدجواد هاشمی فشارکی
منتشر شده در :
https://www.aparat.com/v/tfw6711
https://www.aparat.com/v/tfw6711?refererRef=channel_page
زلزله تهدید دوسویه خسارتی و امنیتی و تمهیدات مضاعف امنیت ملی
مدت زمان : 10:48
زلزله تهدید دوسویه خسارتی و امنیتی و تمهیدات مضاعف امنیت ملی
زلزله تهدید دوسویه خسارتی و امنیتی و تمهیدات مضاعف امنیت ملی
زلزله
زلزله لرزش ناگهانی و جنبش پوسته زمین است که در نتیجه آزاد شدن انرژی ذخیرهشده در سنگها به دلیل گسیختگی در گسلها رخ میدهد.
اثرات : زلزلههای شدید میتوانند ساختمانها را تخریب کنند، سونامی ایجاد نمایند و تلفات جانی به بار آورند، به ویژه در مناطق پرجمعیت. اندازه آن با مقیاسهایی مانند ریشتر سنجیده میشود.
زلزلهها پیامدهای گستردهای از جمله تخریب سازهها، تلفات جانی و اختلال در زیرساختها به همراه دارند. این بلایای طبیعی نه تنها آسیبهای مستقیم فیزیکی ایجاد میکنند، بلکه اثرات ثانویهای مانند آتشسوزی و مشکلات اقتصادی نیز به بار میآورند.
- آسیبهای مستقیم : لرزش زمین باعث ترکخوردگی و ریزش ساختمانها، پلها و جادهها میشود. شکست سطحی گسلها جابهجایی زمین را ایجاد کرده و زیرساختهایی مانند لولههای آب و گاز را مختل میکند. مایعسازی خاک در مناطق اشباعشده نیز سازهها را ناپایدار کرده و منجر به نشست نابرابر میگردد.
- خطرات ثانویه : زلزلهها رانش زمین در نواحی شیبدار، سونامی در مناطق ساحلی و آتشسوزی ناشی از نشت گاز را تحریک میکنند. اختلال در سیستمهای برق، آب و ارتباطات تلاشهای امداد را دشوار میسازد. این اثرات میتوانند به بیماریهای همهگیر و خسارات اقتصادی بلندمدت منجر شوند.
- اثرات اجتماعی : تلفات جانی، مهاجرت اجباری و اختلالات روانی مانند استرس پس از سانحه از پیامدهای انسانی هستند. زلزلههایی مانند بم در ایران نشاندهنده افزایش آسیبهای اجتماعی مانند خودکشی و ناسازگاری خانوادگی است. آمادگی با استانداردهای ساختمانی مقاوم این پیامدها را کاهش میدهد.
- زلزلهها اثرات امنیتی گستردهای دارند که شامل اختلال در زیرساختهای حیاتی، افزایش آسیبپذیریهای اجتماعی و ایجاد خطرات ثانویه میشود. این اثرات نیازمند آمادگی پیشگیرانه و اقدامات فوری برای حفظ امنیت است.
روشهای کاهش تلفات زلزله
شامل آمادگی پیش از وقوع، اقدامات حین و پس از آن، و مقاومسازی سازهها میشود. این روشها با برنامهریزی دقیق تلفات جانی و خسارات مالی را به طور قابل توجهی کاهش میدهند.
- آمادگی قبل از زلزله :
- اقدامات حین زلزله :
- اقدامات پس از زلزله :
اقدامات مرسوم در مدیریت بحران زلزله :
- آمادگی قبل از زلزله
- ایمنسازی ساختمانها از طریق مقاومسازی لرزهای و بهسازی سازههای موجود ضروری است. تهیه کیف امدادی با لوازم ضروری مانند آب، غذا، دارو و چراغقوه، آموزش نحوه قطع آب، گاز و برق به خانواده، و تمرین فرضی زلزله از اقدامات کلیدی هستند. شناسایی مکانهای ایمن و مسیرهای خروج در منزل یا محل کار نیز کمک میکند
- ایمنسازی خانه با محکم کردن اشیای سنگین به دیوارها و قرار دادن اقلام شکننده در قفسههای پایین ضروری است. آگاهی از سیستمهای هشدار زودهنگام و تهیه کیت اضطراری شامل آب، غذا و ابزارهای ارتباطی، ریسک را کاهش میدهد. بازرسی ساختاری توسط متخصصان نیز ساختارها را مقاومتر میکند.
- اقدامات حین وقوع
- در داخل ساختمان، زیر میز محکم پناه بگیرید، سر و گردن را بپوشانید و از فرار به بیرون یا استفاده از آسانسور خودداری کنید. در فضای باز، از ساختمانها، خطوط برق و تابلوها دور شوید و ثابت بمانید. در مکانهای شلوغ مانند ادارات، از هجوم به خروجیها پرهیز کرده و کنار دیوارهای داخلی بمانید.
- ایمنی پس از زلزله
- پس از توقف لرزش، از ساختمانهای آسیبدیده خارج شوید و به مناطق باز بروید. از روشن کردن کبریت اجتناب کنید تا از آتشسوزی جلوگیری شود و به اخبار رسمی گوش دهید. مدیریت بحران با تجهیز مراکز امداد و ایجاد کریدورهای نجات نیز تلفات را کم میکند.
- پس از توقف لرزش، آسیبهای ساختاری، نشت گاز و خطوط برق را بررسی کنید و در صورت خطر فوراً تخلیه نمایید. برای پسلرزهها آماده باشید و از کیت اضطراری استفاده کنید. کفش محکم بپوشید تا از شیشههای شکسته در امان بمانید و به مناطق مرتفع بروید اگر خطر سونامی وجود دارد.
تلاش بعد از انقلاب اسلامی
- آمادگی قبل از زلزله : ایمنسازی ساختمانها / کیف امدادی/ تمرین فرضی / مقررات ملی و... ساختمان / نظارت خوب
- اقدامات حین زلزله : پناه گرفتن / کمکهای زیاد مردمی
-
اقدامات پس از زلزله : استقرار / همکاری با امدادگران / کمک کردن گروههای جهادی
- و البته هنوز ناکافیست وباید ارتقا داد
زلزله 1388 هائیتی هشداری برای تهران
زلزلهای به بزرگی ۷ ریشتر نزدیک پورتو پرنس رخ داد و حدود ۳۰۰ هزار نفر را کشت. بیش از ۲ میلیون نفر بیخانمان شدند و ساختمانهای کلیدی مانند کاخ ملی و کلیساها ویران گردیدند. بازسازی کند بوده و همچنان صدها هزار نفر در اردوگاههای موقت زندگی میکنند.
ایالات متحده پس از زلزله ویرانگر هائیتی در ژانویه ۲۰۱۰، نیروی نظامی قابل توجهی شامل بیش از ۱۱ هزار سرباز اعزام کرد که برخی آن را اشغال موقت نامیدند. این نیروها فرودگاه و بنادر را کنترل کردند تا کمکرسانی را مدیریت کنند، اما انتقادهایی مبنی بر اولویتبندی منافع ژئوپلیتیک آمریکا مطرح شد .
بحران بزرگ زلزله تهران
- تخمین تلفات زلزله احتمالی در تهران به عوامل متعددی مانند بزرگی زلزله، محل گسل فعال (مانند گسل شمال تهران یا ری)، تراکم جمعیت، و وضعیت بافت فرسوده بستگی دارد و برآوردها متفاوت است.
- برآوردهای کارشناسی : برخی مطالعات قدیمیتر، مانند پژوهشهای سال ۲۰۱۷، زلزلهای با بزرگی ۶.۹ تا ۷.۱ ریشتر را پیشبینی کردهاند که میتواند حدود ۲۵۰ هزار کشته و تخریب ۵۰۰ هزار واحد مسکونی به همراه داشته باشد. پژوهشگران ژاپنی در سال ۲۰۰۰ حتی تا ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار کشته برآورد کردهاند، در حالی که تخمینهای جدیدتر مانند گزارش ۲۰۲۴ از مرکز تحقیقات مسکن، برای زلزله ۷ تا ۷.۵ ریشتری حدود یک میلیون کشته و مجروح را مطرح میکنند.
- سناریوهای شدیدتر : در هشدارهای اخیر سال ۲۰۲۵، زلزلهشناسان مانند فریبرز ناطقالهی از احتمال ۶ میلیون کشته یا زخمی در زلزله بالای ۷ ریشتر سخن گفتهاند، که ۱۰ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار میدهد. ویکیپدیا نیز به پژوهشی اشاره دارد که بیش از ۱.۵ میلیون کشته و ۴.۳ میلیون زخمی را برای زلزله ۷ ریشتری پیشبینی میکند.
- عوامل تشدیدکننده : تراکم بالای جمعیت (بیش از ۱۳ میلیون نفر)، برجهای بلند روی گسلها، و بافت فرسوده در مناطق جنوبی مانند ۱۰، ۱۲، ۱۶ و ۲۰، تلفات ثانویه (مانند امدادرسانی ناممکن) را افزایش میدهد. اقدامات ایمنسازی در حال انجام است، اما کارشناسان بر آمادگی فردی و کاهش تراکم تأکید دارند
- نتیجه گیری
- زلزله چه بصورت اتفاقی رخ دهد،چه مانند هارپ ایجاد شود ، یا عامل آن شبه بمب اتمی باشد
- اشغال تهران توسط امریکا تحت عنوان کمکرسانی بهمراه خواهد داشت
- و امکان انتقال سلاح ترور و انفجار و انتقال عوامل خرابکاری و مدیریت
- بعد خروج از کشور ، بعد اشوب و تغییر نظام را بهمراه خواهند گذاشت
- زلزله یک بحران درمیان بحرانهای دیگر که میتواند همزمان با بحران امنیتی هست توام شود و مشدد گردد و بایستی تمهدیدات را پیش بینی کرد
- و تمرین مشترک زلزله و مقابله با متجاوز در برنامه قرار گیرد
درسهای معرفتی
- زلزله یک حکمت الهی آفرینش زمین بوده و درمناطق جغرافیایی تجلی پیدا میکند
- حدیثی از پیامبر اکرم (ص) بحارالأنوار، ج 91، ص 51 : «هر گاه در شب (یا در روز) و هنگام خوابیدن از وقوع زلزله و خراب شدن خانه می ترسی آیه «41 سوره فاطر» را قرائت کن مصون باشید انشالله ) «إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَ لَئِنْ زالَتا إِنْ أَمْسَکَهُما مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ کانَ حَلیماً غَفُوراً» /«خداوند آسمانها و زمین را نگاه میدارد تا از نظام خود منحرف نشوند و هرگاه منحرف گردند، کسی جز او نمیتواند آنها را نگاه دارد، او بردبار و غفور است!»
نکته آخر : زلزله دنیا مقیاس کوچکی از زلزله قیامت و هشداری بر همه
سوره زلزله یا زلزال : اعوذ / بسم الله ﴿إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا / وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا / وَقَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا /
محتوای سوره زلزله بر سه محور است: ۱. نشانههای وقوع قیامت ؛ ۲. شهادت زمین به اعمال آدمی در روز قیامت؛ ۳. تقسیم مردم به نیکوکار و بدکار و رسیدن هر کس به جزای اعمال خودش
